De winter is voor het ene gezin een seizoen om naar uit te kijken, terwijl het voor het andere vooral extra uitdagingen met zich meebrengt. Koude handen en voeten, aangepaste kledij en de vraag of een activiteit wel haalbaar is: als zorgouder denk je vaak aan heel wat meer dan alleen een warme jas.
Toch hoeft een extra zorgnood niet te betekenen dat wintersport of een winteruitstap onmogelijk is. Dat bewijzen de verhalen van Emiel en Obe. Met een flinke dosis voorbereiding, de juiste ondersteuning en wat creativiteit vonden hun gezinnen een manier om samen van de sneeuw te genieten. We bundelen hun ervaringen, organisaties die kunnen helpen en praktische tips van onze zorgouders.
Skiën met extra zorgnoden? Het kan!
Emiel: goed voorbereid op sneeuwklassen
Emiel, de zoon van zorgmama Anke, is zwaar slechtziend en slechthorend. Vorig jaar vertrok hij in het zesde leerjaar van het gewoon onderwijs op sneeuwklassen. Een mooie mijlpaal, maar voor Anke en haar gezin kwamen daar meteen ook heel wat vragen en extra voorbereiding bij kijken.
“Onze zoon, Emiel, had nog nooit geskied en wij hebben zelf geen noemenswaardige sneeuwervaring. Als ouder van een kind met een extra zorgnood hadden we dus meteen weer heel wat extra werk voor de boeg: de juf aanspreken, de turnleerkracht betrekken, de directie bevragen. Zien zij het zitten om Emiel mee te nemen? Gelukkig antwoordde iedereen volmondig ‘ja’.”
Die eerste geruststelling nam de vragen niet helemaal weg. Hoe kan Emiel veilig leren skiën? Wie kan hem begeleiden? En welke informatie hebben leerkrachten en begeleiders nodig om hem goed te ondersteunen? Anke ging op zoek naar organisaties met ervaring in aangepaste wintersport en verzamelde informatie die ook voor andere gezinnen nuttig kan zijn.
Het gezin van Emiel is ongetwijfeld niet het enige gezin dat zich afvraagt of skiën haalbaar is voor een kind met extra zorgnoden. Daarom delen ze graag wat ze ontdekten: van mogelijke begeleiding tot organisaties die kunnen meedenken over aangepast skiën.
Obe: van een eerste mislukte poging naar de piste
Liesbeth is trotse mama van Obe, een stoere zoon met een meervoudige beperking. Liesbeth gaf jarenlang ski- en snowboardles, maar sinds Obe er is, had ze geen sneeuw meer gezien. Tot het opnieuw begon te kriebelen, op één voorwaarde: ze wilde het samen met Obe kunnen doen.
“Mijn DNA ademt buitensport. Maar sinds Obe er is, had ik geen sneeuw meer gezien. Het begon echt wel te jeuken… maar enkel en alleen als ik dit samen met Obe kon doen, anders zou ik er toch maar half van kunnen genieten.”
De eerste pogingen met een aangepaste zitski verliepen niet zoals gehoopt. De ondersteuning bleek niet geschikt voor Obe en ook zijn wantjes trokken telkens weer uit, waardoor zijn handen erg koud werden.
Maar Liesbeth gaf niet op. Samen met een orthopedisch verstrekker en Anvasport zocht ze naar oplossingen. Met een aangepaste ondersteuning en wantjes die vastzaten aan zijn skikledij lukte het uiteindelijk wel. Obe kon genieten van de sneeuw en kreeg op de piste zelfs de bijnaam ‘Turboman’.
“Het werd een van de mooiste weken van mijn leven. Dat ik ooit nog iets dergelijks zou kunnen doen, leek een jaar eerder onmogelijk. Maar waar een wil is… en heel veel moed en energie, is een weg.”
Organisaties die ondersteuning bieden bij aangepaste wintersport
Je hoeft het niet allemaal zelf uit te zoeken. Verschillende organisaties helpen mensen met extra ondersteuningsnoden om kennis te maken met wintersport. Hun aanbod, locaties en voorwaarden kunnen verschillen. Informeer daarom altijd vooraf naar de actuele mogelijkheden.
- Anvasport ondersteunt mensen met een motorische beperking en zoekt samen met sporters, ouders en begeleiders naar haalbare oplossingen om aangepast skiën mogelijk te maken. Je kan er terecht voor materiaal, begeleiding, ski-initiaties en vorming voor begeleiders. De geplande sessies en inschrijvingen vind je op de website van Anvasport.
- Active Adaptive biedt aangepaste sneeuwsport op maat. Je kan er terecht om de mogelijkheden voor jouw kind te bespreken, maar ook voor expertise, ondersteuning en opleiding van mensen die een kind of jongere op de piste willen begeleiden.
- ViGe Zondal heeft veel ervaring met skiën voor blinde en slechtziende sporters. Informeer naar de huidige mogelijkheden voor lessen, begeleiding, deelname met familieleden en ondersteuning of opleiding voor begeleiders.
- SNOW SENSE wil wintersport toegankelijker maken voor kinderen en jongeren die blind of slechtziend zijn. De focus ligt niet alleen op de skiër zelf, maar ook op de mensen rondom het kind, zoals ouders, vrienden, leerkrachten en begeleiders die willen leren hoe ze veilig kunnen ondersteunen.
Wat deze organisaties gemeen hebben, is dat ze niet alleen kijken naar de skiër, maar ook naar de mensen rondom het kind. Ouders, leerkrachten, familieleden of andere begeleiders kunnen er terecht voor advies, initiaties of opleidingsmomenten om veilig en met meer vertrouwen mee de piste op te gaan.
Een indoorpiste als eerste stap
Wil je eerst eens uitproberen of skiën iets voor jullie is? Dan kan een indoorpiste een goede start zijn.
De ervaring van Liesbeth leert dat niet elke piste even geschikt is voor elke skiër. Een rolband kan bijvoorbeeld makkelijker en veiliger zijn dan een sleeplift, zeker wanneer je kind in een zitski zit of extra begeleiding nodig heeft. SnowWorld Antwerpen in Wilrijk is voor het gezin van Obe daarom een favoriete plek.
Heb je al wat ervaring en wil je vaker gaan skiën? Informeer dan bij Active Adaptive naar de mogelijkheden om aan een aangepast tarief te sporten. Lidmaatschapsvoorwaarden, prijzen, begeleiding en toegang tot de piste kunnen veranderen, dus vraag altijd de actuele informatie op.
Kledij en uitrusting
Goede kledij en aangepast materiaal maken een groot verschil op de piste. Al kan de kostprijs om skimateriaal te huren voor de lessen snel oplopen. Tweedehands aankopen en Decathlon zijn daarom goede alternatieven. Tips in verband met grootte, lengte, stevigheid kan je best met kenners bespreken voor je iets koopt.
Denk daarnaast niet alleen aan ski’s en schoenen, maar ook aan warmte, comfort, en herkenbaarheid.
Zicht, gehoor en veiligheid op de piste
- Voor blinden en slechtzienden is een aangepaste fluo-uitrusting verplicht op de piste. Zowel skiër als begeleider dragen minimum een hesje met het internationale blindsymbool en ‘guide’ erop.
- Voor wie een auditieve handicap heeft, is het belangrijk in het oog te houden of de helm past over het hoorapparaat want audio is van belang op de piste.
- Er zijn systemen zoals dat van Phonak die, gelinkt aan het hoorapparaat, een direct en prima geluidssignaal leveren tot wel 100m op de skipiste (of op de fiets en in de klas).
- Voor skiërs die het motorisch moeilijker hebben, kan een skitip-connector helpen om de punten van de ski’s uit elkaar te houden. Zo kruisen de skitips minder snel en wordt sturen of remmen eenvoudiger.
Zo help je je kind warm te blijven
Voor kinderen die weinig bewegen of in een rolstoel of zitski zitten, is warm blijven op de piste extra belangrijk. Ze maken zelf minder lichaamswarmte aan en krijgen meer wind te verduren. Ook kinderen die moeilijk kunnen aangeven of ze het koud hebben, vragen extra aandacht.
Andere zorgouders deelden heel wat praktische tips. Misschien zit er ook iets tussen dat voor jouw gezin werkt.
Werk met laagjes
Verschillende lagen houden de warmte beter vast en maken het makkelijker om je kledij aan te passen aan het weer.
- Begin met thermisch ondergoed.
- Voeg een isolerende laag toe, bijvoorbeeld een fleece. Op erg koude dagen kunnen meerdere lagen nodig zijn.
- Kies als buitenlaag voor kledij die wind en water tegenhoudt.
- Denk ook aan de benen: een extra fleecebroek onder de skibroek kan helpen.
- Een skibroek met bretellen kan voorkomen dat de broek afzakt wanneer je kind zit. Let bij sondegebruik wel op dat de broek en sluitingen geen druk uitoefenen op de sonde of de insteekplaats.
Vergeet handen, voeten en hoofd niet
- Wanten zijn vaak warmer dan handschoenen. Modellen met een rits of brede opening kunnen makkelijker aan te trekken zijn.
- Hand- en voetwarmers kunnen helpen om vingers en tenen warm te houden. Er bestaan wegwerpbare en herbruikbare varianten.
- Sommige ouders kiezen voor verwarmde wanten of kleding met batterijverwarming. Dat kan handig zijn, maar is vaak duurder.
- Lange sokken of een aangepaste voetenzak kunnen helpen om de voeten warm te houden, bijvoorbeeld in een rolstoel.
- Trekt je kind zijn wanten telkens uit? Dan kan je, zoals Liesbeth deed, bekijken of een aangepaste bevestiging mogelijk is.
Let op: bij kinderen die minder gevoel hebben in hun handen of voeten, ben je beter extra voorzichtig met warmtebronnen. Ze voelen mogelijk niet op tijd dat iets te warm wordt. Volg de gebruiksinstructies en controleer regelmatig of de huid comfortabel aanvoelt.
Een voetenzak, cape of warmtekussen
Ook buiten de skipiste kunnen aangepaste hulpmiddelen het verschil maken. Denk aan een warme voetenzak voor de rolstoel, een fleececape of een zelfgemaakte oplossing die goed aansluit bij de behoeften van je kind.
Sommige ouders gebruiken ook warmtekussens of producten met ingebouwde verwarming, bijvoorbeeld om de benen warm te houden. Informeer bij twijfel over het veilige gebruik bij de leverancier of zorgverlener.
En soms zijn het de eenvoudigste oplossingen die het best werken: even binnen opwarmen, een warme drank drinken of een pauze nemen op een beschutte plek.
Je hoeft het niet alleen uit te zoeken
Een wintersportvakantie of winteruitstap met een kind met extra zorgnoden vraagt veel voorbereiding, overleg en creativiteit. Niet alles lukt meteen en niet elke oplossing past bij elk kind. Maar de verhalen van Emiel en Obe laten zien dat het de moeite loont om mogelijkheden te verkennen en hulp te vragen aan mensen met ervaring.
Misschien ontdek je dat skiën helemaal bij jullie past. Misschien wordt het een korte kennismaking op een indoorpiste, een wandeling in de sneeuw of gewoon samen genieten van een warme chocomelk. Ook dat is winterplezier.
Heb jij zelf een tip om je kind warm te houden, een ervaring met aangepaste wintersport of een organisatie die andere zorggezinnen moeten kennen? Deel ze met ons via info@deouders.be.