Voor zorggezinnen is het niet vanzelfsprekend om deel te nemen aan vrijetijdsactiviteiten in de buurt. Twijfels, extra drempels en praktische zorgen maken dat gezinnen vaak afhaken, nog voor ze goed en wel gestart zijn.
Met steun van de Vlaamse overheid namen we binnen De Ouders vzw de voorbije twee jaar bewust onze laboratoriumrol op. Samen probeerden we uit hoe vrije tijd inclusiever kan, zodat zorggezinnen – net als elk ander gezin – gewoon kunnen deelnemen aan het reguliere aanbod.
Dat klinkt misschien abstract, maar het betekende vooral iets heel concreets: testen, leren, bijsturen en opnieuw proberen. Samen met zorggezinnen, buurtgezinnen en vrijetijdsorganisaties gingen we op zoek naar wat werkt – en wat niet.
Waarom de laboratoriumrol?
We kregen vaak hetzelfde verhaal te horen: vrije tijd is niet vanzelfsprekend. Je schrijft je in voor een activiteit, maar twijfelt of je kind welkom zal zijn. Je legt uit wat je kind nodig heeft, maar voelt aarzeling bij de organisatie. Je beseft hoeveel extra voorbereiding de activiteit vraagt. Je schat in dat andere gezinnen niet goed gaan weten hoe ze met je kind moeten omgaan. Dus je kiest uiteindelijk toch voor een aparte activiteit of helemaal geen activiteit omdat dat veiliger voelt. En net dat wilden we samen doorbreken.
We stelden ons één centrale vraag: Wat als onze zorggezinnen gewoon kunnen deelnemen aan het reguliere aanbod, net zoals elk ander gezin?
Wat hebben we getest?
Heel veel! We experimenteerden met kleine en grote initiatieven:
- Een deelname aan de Urban Trail
- Een boottocht op de Schelde
- Een weekend in de Ardennen
- Krokuskriebels
- Activiteiten met lokale Gezinsbondafdelingen
- Samenwerkingen met zorgboerderijen, zoals ‘t Wollenhof in Sint-Niklaas
- De Buitenspeeldag
- Onze jaarlijkse actie rond de Dag van de Zorgouder
- ...
Bij de actie rond de Dag van de Zorgouder koppelden we 50 zorggezinnen aan 50 buurtgezinnen voor een picknick of barbecue. Gewoon een namiddag samen zijn, eten, en spelen. Voor sommigen was dat spannend. Voor velen werd het een warme eerste ontmoeting. En voor een aantal gezinnen groeiden er blijvende contacten uit.
En net dat is waar het om draait: netwerken opbouwen en het inclusieve vrijetijdsaanbod uitbreiden.
Wat werkte niet?
We botsten soms op zaken die niet werkten. Zo dachten we dat er vooral nood was aan op vraag gestuurde trajecten en uitgebreide voorbereidingsdocumenten. Maar jullie gaven eerlijk aan: dit voelt soms als ‘weer iets extra’, nog iets om over na te denken, nog iets om voor te bereiden.
Wat werkte wel?
- Inclusieve vrijetijdsactiviteiten die al bestonden in de kijker zetten.
- Vrijetijdsorganisaties die kleine aanpassingen doen.
- Concrete ontmoetingen in plaats van lange voorbereidingen.
- Vraag gestuurde ondersteuning op het moment dat het nodig is.
We leerden dus samen door te doen, door te proberen, door soms de bal mis te slaan en door bij te sturen waar nodig. Dat is precies wat een laboratoriumrol betekent.
Wat veranderde er echt?
De verandering zit voor ons in deze uitspraken:
- “We wisten niet dat deze inclusieve activiteit bij ons in de buurt bestond.” (Zorggezin)
- “We weten niet alles, maar we willen leren.” (Vrijetijdsorganisatie)
- “We wisten niet goed hoe we jullie konden benaderen, maar dit helpt.” (Buurtgezin)
Daarenboven concluderen we dat inclusie niet altijd hoeft te draaien om grote investeringen. Vaker draait het om houding, dialoog en bereidheid.
We merken ook dat het tijd vraagt. Dat niet elke groep vanzelf blijft bestaan. Dat netwerken groeien, maar niet altijd zelfstandig verder bloeien. En dat is oké. Inclusie is geen sprint, het is een proces.
Hoe verder?
De inzichten uit dit project verdwijnen niet in de kast. Integendeel!
Wat we samen hebben geleerd, wordt nu structureel verankerd in de werking van De Ouders vzw. Inclusie in de vrije tijd blijft een speerpunt.
Concreet betekent dat:
- We blijven organisaties ondersteunen om inclusiever te werken.
- We blijven tools ontwikkelen die inclusie in de vrije tijd stimuleren.
- We blijven bruggen bouwen tussen zorggezinnen en hun buurt.
- We blijven inzetten op het creëren van aandacht voor het thema ‘handicap’ als vanzelfsprekend onderdeel van elk domein in de vrije tijd.
En vooral: We blijven luisteren naar jullie.
Dankjewel!
Aan alle zorgouders die hun verhaal deelden.
Aan wie deelnam aan een activiteit, hoe klein ook.
Aan wie feedback gaf, zowel positief als kritisch.
Aan wie een eerste stap zette, ondanks twijfels.
Samen hebben we niet alleen activiteiten georganiseerd.
Samen hebben we maatschappelijke spelregels uitgetest.
Samen hebben we laten zien dat inclusie kan groeien in buurten, in verenigingen, in kleine ontmoetingen.
En we zijn nog maar net begonnen!